Szkoła Podstawowa nr 3 im. Św. Brata Alberta w Skawie

Klasa V

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 5
oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Mapa Polski

Uczeń:

  • wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, legendamapy
  • wymienia elementy mapy
  • wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość bezwzględna, wysokość względna
  • odczytuje wysokość bezwzględną obiektów na mapiepoziomicowej
  • podaje nazwy barw stosowanych na mapach hipsometrycznych
  • wymienia różne rodzaje map
  • odczytuje informacje z planu miasta

Uczeń:

  • • odczytuje za pomocą legendy znaki kartograficzne na mapie
    • stosuje legendę mapy do odczytania informacji
    • • odczytuje skalę mapy
    • • rozróżnia rodzaje skali
    • • oblicza wysokość względną na podstawie wysokości bezwzględnej odczytanej z mapy
    • • odczytuje informacje z mapy poziomicowej i mapy hipsometrycznej
    • • wyszukuje w atlasie przykłady map: ogólnogeograficznej, krajobrazowej, turystycznej i planu miasta

Uczeń:

  • rozróżnia na mapieznaki punktowe, liniowe i powierzchniowe
  • rysuje podziałkę liniową
  • wyjaśnia, dlaczego każda mapa ma skalę
  • oblicza odległość na mapie wzdłuż linii prostej za pomocą skali liczbowej
    • wyjaśnia, jak powstaje mapa poziomicowa
    • wyjaśnia różnicę między obszarem nizinnym, wyżynnym a obszarem górskim
    • wyjaśnia różnicę między mapą ogólnogeograficzną a mapą krajobrazową
    • przedstawia sposoby orientowania mapy w terenie

Uczeń:

  • dobiera odpowiednią mapę w celu uzyskania określonych informacji geograficznych
  • przekształca skalę liczbową na mianowaną i podziałkę liniową
    • oblicza odległość w terenie za pomocą skali liczbowej
    • • oblicza odległość w terenie za pomocą podziałki liniowej
    • oblicza długość trasy złożonej z odcinków za pomocą skali liczbowej
    • rozpoznaje przedstawione na mapach poziomicowych formy terenu
    • rozpoznaje formy ukształtowania powierzchni na mapie hipsometrycznej
    • omawia zastosowanie map cyfrowych
      • podaje różnice między mapą turystyczną a planem miasta

 

Uczeń:

  • posługuje się planem miasta w terenie
  • podaje przykłady wykorzystania mapo różnejtreści
  • analizuje treść map przedstawiających ukształtowanie powierzchni Polski
  • czyta treść mapy lub planu najbliższego otoczenia szkoły, odnosząc je do obserwowanych w terenie elementów środowiska geograficznego
  • projektuje i opisuje trasę wycieczki na podstawie mapyturystycznej lub planu miasta

2. Krajobrazy Polski

Uczeń:

  • •wyjaśnia znaczenie terminu krajobraz
  • •wymienia składniki krajobrazu
  • •wymienia elementy krajobrazu najbliższej okolicy
  • •wymienia pasy rzeźby terenu Polski
  • •wskazuje na mapie Wybrzeże Słowińskie
  • •wymienia elementy krajobrazu nadmorskiego
  • •wymienia główne miasta leżące na Wybrzeżu Słowińskim
  • •wymienia po jednym przykładzie rośliny i zwierzęcia charakterystycznych dla Wybrzeża Słowińskiego
  • •wskazuje na mapiePojezierze Mazurskie
  • •odczytuje z mapy nazwy największych jezior na Pojezierzu Mazurskim
  • •wskazuje na mapiepas Nizin

Środkowopolskich orazNizinęMazowiecką

  • •wskazuje na mapie największe rzeki przecinające Nizinę Mazowiecką
  • •wskazuje na mapienajwiększe miasta Niziny Mazowieckiej
  • • podaje nazwę parku narodowego leżącego w pobliżu Warszawy
  • •określa położenie Warszawy na mapie Polski
  • •wymienia najważniejsze obiekty turystyczne Warszawy
  • •wskazuje na mapie pas Wyżyn Polskich i Wyżynę Śląską
  • •wskazuje na mapie największe miasta na Wyżynie Śląskiej
  • •wskazuje na mapiePolski Wyżynę Lubelską
  • •wymienia gleby i główne uprawy Wyżyny Lubelskiej
  • •określa na podstawie mapy Polski położenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
  • •podaje nazwę parkunarodowego leżącego na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
  • •podaje nazwyzwierząt żyjących w jaskiniach na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
  • •określa na podstawie mapy położenie Tatr
  • •wskazuje na mapie Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie

Uczeń:

  • · podaje różnicę między krajobrazem naturalnym a krajobrazemkulturowym
  • · określa położenie najbliższej okolicy na mapie Polski
  • · przedstawia główne cechy krajobrazu nadmorskiego na podstawie ilustracji
  • · omawia cechy krajobrazu Pojezierza Mazurskiego
  • · wymienia atrakcje turystycznePojezierza Mazurskiego
  • · przedstawia cechy krajobrazu Niziny Mazowieckiej
  • · wymienia atrakcje turystyczneNiziny Mazowieckiej
  • · opisuje cechy krajobrazu wielkomiejskiego
  • · wymienia główne cechy krajobrazu miejsko-przemysłowego Wyżyny Śląskiej
  • · przedstawia cechy krajobrazu rolniczego Wyżyny Lubelskiej
  • · omawia cechy krajobrazu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej na podstawie ilustracji
  • · wymienia dwa przykładyroślin charakterystycznych dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
  • wskazuje na mapie najwyższe szczyty Tatr
    • · wymienia cechy krajobrazu wysokogórskiego
    • · omawia cechy pogody w górach
    • · wymienia atrakcje turystyczne Tatr

Uczeń:

  • · charakteryzuje pasyrzeźby terenu w Polsce
  • · opisuje krajobraz najbliższej okolicyw odniesieniu do pasów rzeźby terenu
  • · opisuje wpływ wody i wiatru na nadmorski krajobraz
  • · przedstawia sposoby gospodarowania w krajobrazie nadmorskim
  • · opisuje zajęcia mieszkańców regionu nadmorskiego
  • · przedstawia wpływ lądolodu na krajobraz pojezierzy
  • · omawia cechy krajobrazu przekształconego przez człowieka na Nizinie Mazowieckiej
  • · przedstawia najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego w stolicy
  • · omawia znaczenie węgla kamiennego na Wyżynie Śląskiej
  • · charakteryzuje życie i zwyczaje mieszkańców Wyżyny Śląskiej
  • · omawia na podstawie ilustracji powstawanie wąwozów lessowych
  • · charakteryzuje czynniki wpływające na krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej
  • · charakteryzuje na podstawie ilustracji rzeźbę krasową i formy krasowe Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
  • · opisuje na podstawie ilustracji piętra roślinności w Tatrach
  • · opisuje zajęcia i zwyczaje mieszkańców Podhala

Uczeń:

  • dokonuje oceny krajobrazu najbliższego otoczenia szkoły pod względem jego piękna oraz ładu i estetyki zagospodarowania
  • · porównuje na podstawie mapy Polski i ilustracji rzeźbę terenu w poszczególnych pasach
  • · wyjaśnia na podstawie ilustracji, jak powstaje jezioro przybrzeżne
  • · wymienia obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Wybrzeża Słowińskiegooraz wskazuje je na mapie
  • · wyjaśnia znaczenie turystyki na Wybrzeżu Słowińskim
  • · charakteryzuje najważniejsze obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego na Nizinie Mazowieckiej
  • · opisuje zabudowę i sieć komunikacyjną Warszawy
  • · omawia atrakcje turystyczne na Szlaku Zabytków Techniki
  • opisuje za pomocą przykładów rolnictwona Wyżynie Lubelskiej
  • · opisuje najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego Wyżyny Lubelskiej
  • · charakteryzuje na podstawie mapy atrakcje turystyczneSzlaku Orlich Gniazd
  • · przedstawia argumenty potwierdzające różnicę w krajobrazie Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich
  • · opisuje dziedzictwo przyrodnicze Tatr

Uczeń:

  • proponuje zmiany w zagospodarowaniu terenu najbliższej okolicy
  • prezentuje projekt planu zagospodarowania terenu wokół szkoły
  • przygotowuje prezentację multimedialną na temat Wybrzeża Słowińskiego z uwzględnieniem elementów krajobrazu naturalnego i kulturowego
  • przedstawia zróżnicowanie krajobrazu krain geograficznych w pasie pojezierzy na podstawie mapy
  • analizuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map tematycznych warunki rozwoju rolnictwa na Nizinie Mazowieckiej
  • planuje na podstawie planu miasta wycieczkępo Warszawie
  • przedstawia pozytywne i negatywne zmiany w krajobrazie Wyżyny Śląskiej wynikające zdziałalności człowieka
  • analizuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map tematycznych warunki sprzyjające rozwojowi rolnictwa na Wyżynie Lubelskiej
  • przedstawia historię zamków znajdujących się na Szlaku Orlich Gniazd
  • wyjaśnia negatywny wpływ turystyki na środowisko Tatr

 

3. Lądy i oceany

Uczeń:

  • · wskazuje na globusie i mapie świata bieguny, równik, południk zerowy i 180o, półkule, zwrotniki i koła podbiegunowe
  • · wymienia nazwy kontynentów i oceanów oraz wskazuje ich położenie na globusie i mapie
  • · wymienia największych podróżników biorących udział w odkryciach geograficznych

Uczeń:

  • · wyjaśnia, co to sąsiatka geograficzna i siatka kartograficzna
  • · wskazuje główne kierunki geograficzne na globusie
  • · porównuje powierzchnię kontynentów i oceanów na podstawie diagramów
  • · wskazuje akweny morskie na trasach pierwszych wypraw geograficznych

Uczeń:

  • · podaje przyczyny odkryć geograficznych
  • •wskazuje na mapie wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi i akweny morskie na trasie wyprawy geograficznej Marca Polo
  • •opisuje na podstawie mapy szlaki wypraw Ferdynanda Magellana i Krzysztofa Kolumba

Uczeń:

  • określa na globusie i mapie położenie punktów, kontynentów i oceanów na kuli ziemskiej
  • opisuje podróże odkrywcze w okresie od XVII w. do XX w.

Uczeń:

  • oblicza różnicę wysokości między najwyższym szczytem na Ziemi a największą głębią woceanach
  • przedstawia znaczenie odkryć geograficznych

4. Krajobrazy świata

Uczeń:

  • · wyjaśnia znaczenie terminu pogoda
  • · wymienia składniki pogody
  • · wyjaśnia znaczenie terminu klimat
  • · wymienia na podstawie mapy tematycznej strefy klimatyczne Ziemi
  • · wymienia na podstawie ilustracji strefy krajobrazowe Ziemi
  • · wskazuje na mapie strefy wilgotnych lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych strefy umiarkowanej
  • · podaje nazwy warstw wilgotnego lasu równikowegoi wskazuje te warstwy na ilustracji
  • · rozpoznaje rośliny i zwierzęta typowe dla lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: sawanna, step
  • · wskazuje na mapie strefy sawann i stepów
  • · wymienia gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla sawann i stepów
  • · wyjaśnia znaczenie terminu pustynia
  • · wskazuje na mapie obszary występowania pustyń gorących i pustyń lodowych
  • · rozpoznaje rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla pustyń gorących i pustyń lodowych
  • · wskazuje na mapiepołożenie strefy krajobrazów śródziemnomorskich
  • · wymienia na podstawie mapy państwa leżące nad Morzem Śródziemnym
  • · rozpoznaje rośliny i zwierzętacharakterystyczne dla strefy śródziemnomorskiej
  • · wymienia gatunki upraw charakterystycznych dla strefy śródziemnomorskiej
  • · wyjaśnia znaczenie terminów:tajga, tundra,wieloletniazmarzlina
  • · wskazuje na mapie położenie stref tajgi i tundry
  • · rozpoznaje gatunki roślin i zwierzątcharakterystyczne dla tajgi i tundry
  • · wskazuje na mapieHimalaje
  • · wymienia charakterystyczne dla Himalajów gatunki roślin i zwierząt

Uczeń:

  • wyjaśnia różnicę między pogodą a klimatem
  • · odczytuje z klimatogramutemperaturę powietrza i wielkość opadów atmosferycznych w danym miesiącu
  • · wymienia typy klimatów w strefie umiarkowanej
  • •omawia na podstawie mapy stref klimatycznych i klimatogramów klimat strefy wilgotnych lasów równikowych oraz klimat strefy lasów liściastych i mieszanych
  • •omawia na podstawie ilustracji warstwową budowę lasów strefy umiarkowanej
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: preria, pampa
  • · omawia charakterystyczne cechy klimatu stref sawann i stepów
  • •opisuje na podstawie ilustracji świat roślin i zwierząt pustyń gorących i pustyń lodowych
  • · wymienia cechy charakterystyczne klimatu śródziemnomorskiego
  • · wymienia obiekty turystyczne w basenie Morza Śródziemnego
  • · wymienia charakterystyczne cechy klimatu stref tajgi i tundry
  • · wskazuje na mapie położenie najwyższych łańcuchów górskich innych niż Himalaje
  • charakteryzuje krajobraz wysokogórskiw Himalajach
  • · opisuje świat roślin i zwierząt w Himalajach

Uczeń:

  • wskazuje na mapie klimatycznej
  • obszary o najwyższej oraz

najniższej średniej rocznej

temperaturze powietrza

  • wskazuje na mapie klimatycznej
    • obszary o największej

i najmniejszej rocznej sumie

  • opadów
  • porównuje temperaturę powietrza i opady atmosferyczne w klimacie morskim i kontynentalnym
  • wymienia kryteria wydzielania stref krajobrazowych
  • przedstawia na podstawie ilustracji układ stref krajobrazowych na półkuli północnej
  • charakteryzuje warstwy wilgotnego lasu równikowego
  • charakteryzuje na podstawie ilustracji krajobrazy sawann i stepów
  • omawia klimat stref pustyń gorących i pustyń lodowych
  • omawia rzeźbę terenu pustyń gorących
  • omawia cechykrajobrazu śródziemnomorskiego
  • charakteryzuje cechy krajobrazu tajgi i tundry
  • charakteryzuje na podstawie ilustracji piętra roślinne w Himalajach

Uczeń:

  • •oblicza średnią roczną temperaturę powietrza
  • •oblicza różnicę między średnią temperatura powietrza w najcieplejszym miesiącu i najzimniejszym miesiącu roku
  • •oblicza roczną sumę opadów
  • •prezentuje przykłady budownictwa, sposoby gospodarowania i zajęcia mieszkańców stref wilgotnych lasów równikowych orazlasów liściastych i mieszanych
  • •porównuje cechy krajobrazu sawann i stepów
  • •omawia przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefach pustyń gorących i pustyń lodowych
  • •prezentuje przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefie śródziemnomorskiej
  • •porównujebudownictwo i życie mieszkańców stref tajgi i tundry
  • •analizuje zmienność warunków klimatycznych w Himalajach i jej wpływ na życie ludności

Uczeń:

  • •przedstawia zróżnicowanie temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na Ziemi na podstawie map tematycznych
  • •omawia wpływ człowieka na krajobrazy Ziemi
  • •porównuje wilgotne lasy równikowe z lasami liściastymi i mieszanymi strefy umiarkowanej pod względem klimatu, roślinności i świata zwierząt
  • •analizujestrefy sawann i stepów pod względem położenia, warunkówklimatycznychi głównych cech krajobrazu
  • •przedstawia podobieństwa i różnice między krajobrazamipustyń gorących i pustyń lodowych
  • •opisuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji zróżnicowanie przyrodnicze i kulturowe strefy śródziemnomorskiej
  • •porównuje rozmieszczenie stref krajobrazowych na Ziemi i pięter roślinności w górach